سندروم گیلن باره

سندروم گیلن باره (Guillain-Barré Syndrome – GBS) یک اختلال نادر ولی جدی است که سیستم عصبی محیطی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این سندروم به طور معمول با ضعف و فلج تدریجی عضلات شروع می‌شود و می‌تواند به سرعت پیشرفت کرده و ناتوانی‌های شدیدی ایجاد کند. در این مقاله، به بررسی جامع سندروم گیلن باره، علل، علائم، تشخیص، درمان و پیش‌آگاهی خواهیم پرداخت.

تعریف سندروم گیلن باره

سندروم گیلن باره یک اختلال خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به اعصاب محیطی حمله می‌کند. این حمله باعث التهاب و آسیب به اعصاب می‌شود که به نوبه خود منجر به ضعف و فلج عضلانی می‌گردد.

انواع گیلن باره

GBS شامل چندین نوع مختلف است که هر کدام ویژگی‌ها و الگوهای خاص خود را دارند:
– نورپاتی حاد التهابی دمیلینه کننده (AIDP): شایع‌ترین نوع GBS است که با آسیب به غلاف میلین اعصاب محیطی همراه است.
– سندروم میلر فیشر (MFS): نوع نادرتر GBS که با فلج چشمی، عدم تعادل و کاهش رفلاکس‌های عضلانی مشخص می‌شود.
– نورپاتی آکسونال حرکتی حاد (AMAN): نوعی GBS که عمدتاً اعصاب حرکتی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
– نورپاتی آکسونال حرکتی-حسی حاد (AMSAN): مشابه AMAN است اما اعصاب حسی نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرند.

علائم سندروم گیلن باره

• علائم اولیه

– ضعف عضلانی: معمولاً از پاها شروع می‌شود و به سمت بالای بدن پیشروی می‌کند.
– احساس سوزش یا بی‌حسی: در انگشتان دست و پا.
– کاهش رفلاکس‌های عضلانی: کاهش یا از دست دادن رفلاکس‌های تاندونی.

• علائم پیشرفته

– فلج عضلانی: که می‌تواند به تمام بدن گسترش یابد.
– اختلال در تنفس: در موارد شدید، عضلات تنفسی ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرند و نیاز به حمایت مکانیکی داشته باشند.
– اختلال در بلع و گفتار: ناشی از ضعف عضلات گردن و گلو.

• علائم مرتبط

– تپش قلب نامنظم
– فشار خون ناپایدار
– درد عضلانی یا عصبی

علل سندروم گیلن باره

• عوامل ایمنی

GBS یک اختلال خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی به اشتباه به اعصاب محیطی حمله می‌کند. این حمله ممکن است به دنبال عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی، واکسیناسیون یا جراحی رخ دهد.

• عفونت‌ها

– عفونت‌های ویروسی: مانند ویروس زیکا، ویروس ابشتاین بار و ویروس سیتومگالو.
– عفونت‌های باکتریایی: مانند کمپیلوباکتر ججونی، که یکی از شایع‌ترین عوامل ایجاد GBS است.

کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان را در اینستاگرام دنبال کنید.

تشخیص سندروم گیلن باره

معاینه بالینی

پزشک معمولاً با بررسی علائم بالینی و تاریخچه پزشکی بیمار، به تشخیص GBS مشکوک می‌شود. معاینه شامل بررسی ضعف عضلانی، رفلاکس‌های تاندونی و حس‌های عصبی است.

آزمایش‌های تشخیصی

– الکترومیوگرافی (EMG): برای ارزیابی فعالیت الکتریکی عضلات.
– آزمایش سرعت هدایت عصبی (NCS): برای اندازه‌گیری سرعت انتقال پیام‌های عصبی.
– نمونه‌برداری از مایع مغزی-نخاعی (LP): افزایش سطح پروتئین در مایع مغزی-نخاعی بدون افزایش تعداد سلول‌های سفید خون ممکن است نشانه‌ای از GBS باشد.

درمان سندروم گیلن باره

درمان‌های پزشکی

– پلاسمافرز (پلاسماآفرزیس): روشی که در آن پلاسمای خون بیمار که حاوی آنتی‌بادی‌های مخرب است، برداشته و با پلاسمای سالم جایگزین می‌شود.
– ایمونوگلوبولین داخل وریدی (IVIG): درمانی که شامل تزریق آنتی‌بادی‌های سالم به منظور کاهش حمله سیستم ایمنی به اعصاب است.

حمایت درمانی

– حمایت تنفسی: در موارد شدید، ممکن است بیمار به تهویه مکانیکی نیاز داشته باشد.
– فیزیوتراپی: برای کمک به بازگشت قدرت عضلانی و بهبود حرکت.
– کاردرمانی: برای کمک به بازگشت عملکرد روزمره و استقلال بیمار.

پیش‌آگاهی و پیشگیری

دوره بهبودی

بهبودی در بیماران GBS ممکن است چندین ماه تا چندین سال طول بکشد. بیشتر بیماران بهبودی کامل یا تقریباً کامل را تجربه می‌کنند، اما برخی ممکن است با ضعف طولانی‌مدت یا عوارض باقی‌مانده مواجه شوند.

پیشگیری

هیچ راه مشخصی برای پیشگیری از GBS وجود ندارد، اما اجتناب از عفونت‌های شناخته شده‌ای که می‌توانند GBS را تحریک کنند، ممکن است مفید باشد. همچنین، بررسی دقیق پزشکی و مشاوره با پزشک پس از واکسیناسیون یا جراحی‌های بزرگ توصیه می‌شود.

نتیجه‌گیری

سندروم گیلن باره یک اختلال جدی و نادر است که می‌تواند به ضعف عضلانی و فلج منجر شود. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند به بهبود سریع‌تر و کاهش عوارض طولانی‌مدت کمک کند. با توجه به علل متنوع این سندروم، آگاهی از علائم و نشانه‌ها و مشاوره با پزشک در صورت مشاهده هرگونه علائم غیرعادی از اهمیت بالایی برخوردار است. حمایت درمانی و توانبخشی نیز می‌تواند به بیماران کمک کند تا بهبودی کامل یا تقریباً کامل را تجربه کنند.

کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان را در اینستاگرام دنبال کنید.

جهت اطلاع بیشتر در کانال تلگرام کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان عضو شوید.

مطالب پیشنهادی کلینیک تخصصی مغز و اعصاب نورون (کلینیک مغز و اعصاب اصفهان):

بیماری سندروم گیلن باره

تشخیص و درمان سندرم گیلن باره