نوشته ها
بیماری صرع
اختلالی که باعث تشنجهای مکرر میشود
مقدمه
صرع (Epilepsy) یک اختلال عصبی مزمن است که با تشنجهای مکرر و غیرقابل پیشبینی مشخص میشود. این تشنجها ناشی از فعالیت الکتریکی غیرطبیعی در مغز هستند و میتوانند انواع مختلفی داشته باشند. صرع میتواند تأثیرات عمیقی بر زندگی روزمره فرد داشته باشد، از جمله محدودیت در فعالیتهای اجتماعی، شغلی و حتی مسائل مربوط به ایمنی. در این مقاله از سایت کلینیک مغز و اعصاب اصفهان، به بررسی علل، انواع، علائم، تشخیص، درمان و مدیریت بیماری صرع خواهیم پرداخت.
علل صرع
علل صرع میتوانند بسیار متنوع باشند و شامل عوامل ژنتیکی، ساختاری، متابولیکی و محیطی هستند:
۱. عوامل ژنتیکی
برخی از انواع صرع به طور مستقیم با ژنها مرتبط هستند. تحقیقات نشان دادهاند که افراد دارای سابقه خانوادگی صرع بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند.
۲. آسیبهای مغزی
آسیبهای مغزی ناشی از تصادفات، سکته مغزی، عفونتها یا تومورهای مغزی میتوانند منجر به بروز صرع شوند.
۳. اختلالات متابولیکی
برخی از اختلالات متابولیکی مانند اختلالات الکترولیتی یا کمبود ویتامینها میتوانند باعث بروز تشنج شوند.
۴. عوامل محیطی
عوامل محیطی نظیر مصرف الکل، مواد مخدر، استرس شدید و خواب ناکافی نیز میتوانند به بروز تشنج کمک کنند.
انواع صرع
صرع به دو دسته کلی تقسیم میشود: صرع عمومی و صرع موضعی.
۱. صرع عمومی (Generalized Epilepsy)
در این نوع، فعالیت الکتریکی غیرطبیعی در کل مغز رخ میدهد و شامل انواع زیر است:
- تشنجهای بزرگ (Tonic-Clonic Seizures): شامل انقباضات شدید عضلانی و از دست دادن هوشیاری.
- تشنجهای کوچک (Absence Seizures): دورههای کوتاه از بیتوجهی که ممکن است به سرعت پایان یابد.
۲. صرع موضعی (Focal Epilepsy)
این نوع شامل فعالیت غیرطبیعی در یک ناحیه خاص از مغز است و به دو دسته تقسیم میشود:
- تشنجهای ساده موضعی: بدون از دست دادن هوشیاری.
- تشنجهای پیچیده موضعی: با از دست دادن هوشیاری و تغییرات در رفتار.
علائم صرع
علائم صرع بسته به نوع تشنج متفاوت است. برخی از علائم عمومی شامل:
۱. تشنجهای بزرگ
- انقباضات شدید عضلانی
- افت ناگهانی بدن
- حرکات غیرقابل کنترل
- عدم هوشیاری
۲. تشنجهای کوچک
- بیتوجهی ناگهانی
- عدم پاسخ به سوالات یا تحریکات خارجی
۳. تشنجهای موضعی
- حرکات غیرقابل کنترل در یک قسمت از بدن
- احساسات غیرمعمول یا توهمات حسی
تشخیص صرع
تشخیص صرع معمولاً شامل مراحل زیر است:
۱. معاینه بالینی
پزشک تاریخچه پزشکی بیمار را بررسی کرده و علائم را ارزیابی میکند. معاینه فیزیکی برای بررسی وضعیت عمومی بیمار انجام میشود.
۲. آزمونهای تصویربرداری
تصویربرداری مغزی با استفاده از MRI یا CT برای شناسایی آسیبهای ساختاری در مغز انجام میشود.
۳. الکتروانسفالوگرافی (EEG)
این آزمون برای ثبت فعالیت الکتریکی مغز استفاده میشود و میتواند الگوهای غیرطبیعی مرتبط با صرع را شناسایی کند.
۴. آزمونهای آزمایشگاهی
آزمایش خون برای بررسی وجود اختلالات متابولیکی یا عفونتها نیز ممکن است انجام شود.
درمان صرع
درمان صرع معمولاً شامل داروها، درمانهای غیر دارویی و در برخی موارد جراحی است:
۱. داروها
داروهای ضدصرع (Antiepileptic Drugs – AEDs) معمولاً اولین خط درمان هستند و میتوانند به کنترل تشنجها کمک کنند. این داروها شامل:
- کاربامازپین (Carbamazepine)
- والپروئیک اسید (Valproic Acid)
- لاموتریژین (Lamotrigine)
۲. درمانهای غیر دارویی
درمانهای غیر دارویی نیز میتوانند مؤثر باشند:
- رژیم کتوژنیک: رژیم غذایی پرچرب و کمکربوهیدرات که برای برخی بیماران مؤثر است.
- تحریک عصب واگ (Vagus Nerve Stimulation): یک دستگاه کوچک که به طور مداوم عصب واگ را تحریک میکند.
۳. عمل جراحی
اگر داروها مؤثر نباشند، عمل جراحی ممکن است گزینهای برای بیماران باشد. این عمل معمولاً شامل برداشتن ناحیهای از مغز است که منبع تشنجها است.
مدیریت بیماری
مدیریت مؤثر صرع شامل ترکیبی از درمانهای پزشکی و تغییرات سبک زندگی است:
- آگاهی از محرکها: شناسایی و اجتناب از محرکهایی که ممکن است باعث بروز تشنج شوند.
- خواب کافی: خواب ناکافی میتواند خطر تشنج را افزایش دهد.
- مدیریت استرس: روشهای مدیریت استرس مانند مدیتیشن یا یوگا میتوانند مفید باشند.
- حمایت اجتماعی: پیوستن به گروههای حمایتی یا مشاوره با متخصصان روانشناسی میتواند به بیماران کمک کند تا با چالشهای عاطفی مقابله کنند.
نتیجهگیری
صرع یک اختلال عصبی پیچیده است که تأثیرات عمیقی بر زندگی فرد دارد، اما با آگاهی از علل، انواع، علائم، تشخیص و درمان، میتوان به مدیریت بهتر این بیماری کمک کرد. آموزش عمومی درباره بیماری صرع نیز نقش مهمی در حمایت از بیماران ایفا میکند و میتواند به افزایش آگاهی جامعه درباره این اختلال کمک کند. با توجه به پیشرفتهای علمی و پزشکی، امیدواری برای کنترل بهتر این بیماری در آینده وجود دارد.
کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان را در اینستاگرام دنبال کنید.
جهت اطلاع بیشتر در کانال تلگرام کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان عضو شوید.