نوشته ها
خواب گردی
راه رفتن در خواب
مقدمه
خوابگردی یا سومنابولیسم (Somnambulism) یکی از اختلالات خواب است که در آن فرد در حین خواب به صورت خودکار و بدون آگاهی، از بستر خود خارج میشود و ممکن است اقدام به راه رفتن، صحبت کردن یا انجام فعالیتهای دیگر کند. این پدیده معمولاً در مراحل خواب عمیق غیر REM رخ میدهد و میتواند برای خود فرد و دیگران خطرناک باشد. در این مقاله از سایت کلینیک مغز و اعصاب اصفهان، به بررسی علل، علائم، تشخیص، درمان و تأثیرات خوابگردی خواهیم پرداخت.
۱. تعریف خوابگردی
خوابگردی به رفتارهای حرکتی و گفتاری غیر ارادی اشاره دارد که در حین خواب رخ میدهد. افراد خوابگرد معمولاً در حالت خواب عمیق قرار دارند و به محیط اطراف خود آگاه نیستند. این اختلال بیشتر در کودکان شایع است، اما میتواند در بزرگسالان نیز دیده شود.
۲. مراحل خواب و خوابگردی
خواب به دو دسته اصلی تقسیم میشود: خواب REM و خواب غیر REM. خوابگردی معمولاً در مراحل خواب غیر REM، به ویژه در مرحله سوم (خواب عمیق) رخ میدهد.
۲.۱ خواب غیر REM
این مرحله شامل خواب سبک و خواب عمیق است. در خواب عمیق، بدن به طور کلی آرامش بیشتری دارد و فعالیتهای متابولیک کاهش مییابد. این مرحله برای ترمیم بدن و تقویت سیستم ایمنی بسیار مهم است.
۲.۲ خواب REM
در این مرحله، فعالیت مغزی افزایش مییابد و رویاها شکل میگیرند. در این مرحله، عضلات بدن معمولاً دچار فلج موقتی میشوند تا از بروز حرکات فیزیکی جلوگیری شود.
۳. علل خوابگردی
علت دقیق خوابگردی هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما چندین عامل ممکن است در بروز این اختلال نقش داشته باشند:
۳.۱ ژنتیک
تحقیقات نشان دادهاند که خوابگردی ممکن است جنبههای وراثتی داشته باشد. اگر یکی از والدین خوابگرد باشد، احتمال وقوع این اختلال در فرزندان نیز افزایش مییابد.
۳.۲ سن
خوابگردی بیشتر در کودکان شایع است و معمولاً با افزایش سن کاهش مییابد. بسیاری از کودکان در سنین ۴ تا ۸ سالگی دچار خوابگردی میشوند.
۳.۳ استرس و اضطراب
استرسهای روزمره، اضطراب و فشارهای روانی میتوانند به بروز خوابگردی کمک کنند. تغییرات در زندگی، مانند جابجایی یا جدایی، نیز ممکن است تأثیرگذار باشند.
۳.۴ کمبود خواب
کمبود خواب و خستگی مزمن میتواند خطر ابتلا به خوابگردی را افزایش دهد. افرادی که به اندازه کافی نمیخوابند، بیشتر در معرض این اختلال قرار دارند.
۳.۵ مصرف مواد
مصرف برخی داروها، الکل یا مواد مخدر نیز ممکن است به بروز خوابگردی منجر شود.
۴. علائم خوابگردی
علائم خوابگردی معمولاً شامل موارد زیر است:
- حرکات فیزیکی: فرد ممکن است در حین خواب راه برود، بنشیند یا حتی فعالیتهای پیچیدهتری انجام دهد.
- عدم آگاهی: فرد به طور کامل از محیط اطراف خود بیخبر است و معمولاً پس از بیدار شدن هیچ خاطرهای از فعالیتهای خود ندارد.
- صحبت کردن: برخی افراد ممکن است در حین خوابگردی صحبت کنند، اما این گفتار معمولاً نامفهوم است.
- احساس سردرگمی: پس از بیدار شدن، فرد ممکن است احساس سردرگمی یا گیجی کند.
۵. تشخیص خوابگردی
تشخیص خوابگردی معمولاً شامل مراحل زیر است:
۵.۱ تاریخچه پزشکی
پزشک ممکن است از بیمار بخواهد تا درباره علائم خود صحبت کند و تاریخچه پزشکی او را بررسی کند. سوالاتی درباره زمان بروز علائم، شدت آنها و تأثیر آنها بر خواب و زندگی روزمره مطرح خواهد شد.
۵.۲ ارزیابی فیزیکی
پزشک ممکن است یک ارزیابی فیزیکی انجام دهد تا سایر مشکلات پزشکی که ممکن است باعث بروز علائم شوند را رد کند.
۵.۳ مطالعه خواب (Polysomnography)
در بسیاری از موارد، پزشک ممکن است یک مطالعه خواب تجویز کند که در آن فعالیتهای مغزی، حرکات چشم، تنفس و ضربان قلب در طول شب ثبت میشود. این مطالعه میتواند کمک کند تا تشخیص دقیقتری برای خوابگردی ارائه شود.
۶. درمان خوابگردی
درمان خوابگردی معمولاً شامل ترکیبی از روشهای دارویی و تغییرات سبک زندگی است:
۶.۱ داروها
در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهایی مانند بنزودیازپینها یا داروهای ضد افسردگی تجویز کند تا علائم را کنترل کند.
۶.۲ تغییرات سبک زندگی
- ایجاد محیط امن: برای جلوگیری از آسیب، مهم است که محیط خواب ایمن باشد. حذف اشیاء تیز و خطرناک از اطراف تختخواب میتواند مفید باشد.
- تنظیم برنامه خواب: ایجاد یک برنامه منظم برای خواب و بیداری میتواند به بهبود کیفیت خواب کمک کند.
- مدیریت استرس: روشهای مدیریت استرس مانند مدیتیشن و یوگا میتوانند به کاهش علائم کمک کنند.
- افزایش کیفیت خواب: اطمینان از داشتن یک محیط آرام و تاریک برای خواب میتواند به کاهش بروز خوابگردی کمک کند.
۷. تأثیرات خوابگردی بر زندگی روزمره
خوابگردی میتواند تأثیرات قابل توجهی بر کیفیت زندگی فرد داشته باشد:
۷.۱ مشکلات اجتماعی
افراد مبتلا به خوابگردی ممکن است با مشکلاتی در روابط اجتماعی روبرو شوند، زیرا رفتارهای آنها در حین خواب میتواند نگرانکننده باشد.
۷.۲ مشکلات ایمنی
خوابگردی میتواند منجر به آسیب به خود فرد یا دیگران شود. افراد ممکن است هنگام راه رفتن در حین خواب به اشیاء برخورد کنند یا از پلهها سقوط کنند.
۷.۳ اضطراب و افسردگی
زندگی با اختلالات خواب میتواند منجر به اضطراب و افسردگی شود که خود بر کیفیت زندگی تأثیر منفی میگذارد.
نتیجهگیری
خوابگردی یک اختلال شایع اما جدی است که تأثیرات قابل توجهی بر کیفیت زندگی فرد دارد. شناسایی علائم و مراجعه به پزشک برای تشخیص صحیح بسیار مهم است. با اتخاذ تغییرات مناسب در سبک زندگی و استفاده از درمانهای مؤثر، افراد مبتلا به این اختلال میتوانند کیفیت خواب خود را بهبود بخشند و از عوارض آن جلوگیری کنند.
کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان را در اینستاگرام دنبال کنید.
جهت اطلاع بیشتر در کانال تلگرام کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان عضو شوید.