اگر ضربه به سر باعث اختلال عملکرد یا آسیب مغز شود به آن ضربه مغزی می گویند.

ضربه های مغزی به دو شکل تقسیم بندی می شوند:

۱- تقسیم بندی بر اساس شدت:

در این تقسیم بندی ملاک سطح هوشیاری بیمار است. سطح هوشیاری از ۱۵ که در آن فرد کاملا بیدار و نسبت به زمان و مکان آگاهی کامل دارد و افراد را می شناسد تا ۳ که در آن فرد در اغما عمیق است متغیر می باشد.

• ضربه مغزی خفیف: سطح هوشیاری بیمار ۱۳ یا بیشتر است. یعنی بیمار بیدار است اما کمی گیج و خواب آلوده بوده و نسبت به اطراف آگاهی کامل ندارد.
• ضربه مغزی متوسط: در این حالت سطح هوشیاری بیمار از ۷ بیشتر و از ۱۳ کمتر است. در این حالت بیمار در حالت خواب است و با تحریکات محیطی بیدار می شود.
• ضربه مغزی شدید: سطح هوشیاری بیمار ۷ یا کمتر است. بیمار در حالت اغما است و حتی با تحریکات دردناک نیز نمی توان وی را بیدار کرد.

۲- تقسیم بندی بر اساس نوع آسیب:

–     ضربه مغزی منتشر: اغلب در برخورد شدید سر با اجسام نسبتا نرم ایجاد می شود. در این حالت از همان ابتدا سطح هوشیاری پایین است زیرا نیروی به تمام مغز  گسترش یافته و عملکرد قسمت اعظم آن مختل شده است.

–     ضربه مغزی موضعی: در برخورد با اجسام سخت تمام نیروی ضربه در محل تماس جسم با سر تخلیه می شود. در این نوع ضربات ممکن است بیمار در ابتدا هوشیار باشد اما بتدریج سطح هوشیاری کاهش یافته و بیمار به اغما برود. انواع شکستگی های جمجمه و خونریزی های سطحی و عمقی مغز از این نوع هستند.

علائم:

علائم بیمار مبتلا به ضربه مغزی بر حسب نوع و شدت ضربه متغیر است. در ضربه های مغزی موضعی علائم در ابتدا محدود به محل ضربه هستند. درد و خونریزی از محل اصابت ضربه علائم اولیه هستند. سپس ممکن است با خونریزی درون جمجمه بیمار دچار ضعف اندام در یک سمت بدن شود. درصورتی که ضربه باعث شکستگی کف جمجمه شود اعصاب جمجمه ای آسیب ببینند و علائمی مانند ضعف بینایی، ضعف شنوایی و کج شدن صورت و امثال آن شود. اگر ضربه های مغزی موضعی شدید باشند ممکن است از همان ابتدا بیمار هوشیاری خود را از دست بدهد و یا آنکه به سرعت از حالت هوشیاری به اغماء برود. در ضربه های مغزی منتشر از ابتدا سطح هوشیاری پایین است. در موارد خفیف ممکن است پس از چند ساعت بیمار هوشاری خود را بدست آورد اما درموارد شدید این زمان ممکن است بسیار طولانی باشد.