نوشته ها
آپنه خواب
تنفس نامنظم در هنگام خواب
مقدمه
آپنه خواب یکی از اختلالات شایع خواب است که با توقفهای مکرر تنفس در طول خواب مشخص میشود. این اختلال میتواند به طور قابل توجهی بر کیفیت خواب و سلامت عمومی فرد تأثیر بگذارد. آپنه خواب نه تنها باعث خستگی و خوابآلودگی در طول روز میشود، بلکه میتواند خطر ابتلا به بیماریهای جدیتر را نیز افزایش دهد. در این مقاله از سایت کلینیک مغز و اعصاب اصفهان، به بررسی علل، انواع، علائم، تشخیص و درمان آپنه خواب خواهیم پرداخت.
۱. تعریف آپنه خواب
آپنه خواب به توقفهای مکرر تنفس در حین خواب اطلاق میشود. این توقفها ممکن است از چند ثانیه تا چند دقیقه طول بکشند و معمولاً با صدای خرخر یا خروپف همراه هستند. میتواند به طور قابل توجهی بر کیفیت خواب تأثیر بگذارد و منجر به مشکلات سلامتی جدی شود.
۲. انواع آپنه خواب
به سه نوع اصلی تقسیم میشود:
۲.۱ آپنه خواب انسدادی (Obstructive Sleep Apnea – OSA)
این نوع شایعترین نوع است و ناشی از انسداد مجاری هوایی در هنگام خواب است. این انسداد معمولاً به دلیل بزرگ شدن بافت نرم در گلو یا زبان رخ میدهد. افراد مبتلا به OSA ممکن است در حین خواب صدای خرخر کنند و دچار بیدار شدنهای ناگهانی شوند.
۲.۲ آپنه خواب مرکزی (Central Sleep Apnea – CSA)
این نوع کمتر شایع است و ناشی از اختلالات در سیستم عصبی مرکزی است که کنترل تنفس را تحت تأثیر قرار میدهد. در CSA، مغز به طور موقت سیگنالهای لازم برای تنفس را ارسال نمیکند.
۲.۳ آپنه خواب مختلط (Complex Sleep Apnea Syndrome)
این نوع شامل ترکیبی از آپنه خواب انسدادی و مرکزی است و ممکن است در افرادی که سابقه OSA دارند، رخ دهد.
۳. علل آپنه خواب
میتوانند شامل عوامل زیر باشند:
۳.۱ عوامل فیزیکی
- چاقی: اضافه وزن یکی از بزرگترین عوامل خطر برای OSA است، زیرا چربی اضافی میتواند بر روی مجاری هوایی فشار وارد کند.
- ساختار آناتومیک: ویژگیهای ساختاری مانند یک زبان بزرگ، لوزههای بزرگ یا فک کوچک میتوانند موجب انسداد مجاری هوایی شوند.
- سن: با افزایش سن، خطر ابتلا به آپنه خواب افزایش مییابد.
- جنسیت: مردان بیشتر از زنان به OSA مبتلا میشوند، اگرچه زنان پس از یائسگی نیز در معرض خطر هستند.
۳.۲ عوامل سبک زندگی
- سیگار کشیدن: مصرف سیگار میتواند التهاب مجاری هوایی را افزایش دهد و خطر ابتلا به OSA را بالا ببرد.
- مصرف الکل: الکل میتواند عضلات گلو را شل کند و احتمال انسداد مجاری هوایی را افزایش دهد.
- کمتحرکی: عدم فعالیت بدنی نیز میتواند به افزایش وزن و خطر ابتلا به آپنه خواب منجر شود.
۳.۳ عوامل پزشکی
- بیماریهای زمینهای: بیماریهایی مانند دیابت، فشار خون بالا و بیماریهای قلبی میتوانند خطر ابتلا به آپنه خواب را افزایش دهند.
۴. علائم آپنه خواب
علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- خرخر کردن یا صداهای تنفسی غیرعادی در حین خواب
- بیدار شدن ناگهانی با احساس خفگی یا کمبود هوا
- خوابآلودگی شدید در طول روز
- مشکل در تمرکز و حافظه
- سردردهای صبحگاهی
- تحریکپذیری و تغییرات خلق و خو
۵. تشخیص آپنه خواب
تشخیص معمولاً شامل مراحل زیر است:
۵.۱ تاریخچه پزشکی
پزشک ممکن است از بیمار بخواهد تا درباره علائم خود صحبت کند و تاریخچه پزشکی او را بررسی کند.
۵.۲ مطالعه خواب (پلی سومنوگرافی)
این مطالعه معمولاً در یک مرکز تخصصی خواب انجام میشود و شامل نظارت بر الگوهای تنفس، ضربان قلب، سطح اکسیژن خون و فعالیت مغز در طول خواب است.
۵.۳ پرسشنامهها
پزشک ممکن است از پرسشنامههایی برای ارزیابی شدت علائم و تأثیر آن بر زندگی روزمره استفاده کند.
۶. درمان آپنه خواب
درمان آپنه خواب بستگی به نوع آن و شدت علائم دارد. گزینههای درمانی شامل موارد زیر هستند:
۶.۱ تغییرات سبک زندگی
- کاهش وزن: کاهش وزن میتواند به کاهش شدت علائم OSA کمک کند.
- تغییر وضعیت خواب: خوابیدن به پهلو ممکن است به کاهش خرخر کردن و انسداد کمک کند.
- اجتناب از الکل و سیگار: قطع مصرف الکل و سیگار میتواند به بهبود کیفیت خواب کمک کند.
۶.۲ درمانهای غیر دارویی
- CPAP (Continuous Positive Airway Pressure): این دستگاه یک فشار مثبت مداوم هوا را به مجاری هوایی وارد میکند و از انسداد آنها جلوگیری میکند.
- دستگاههای دهانی: این دستگاهها کمک میکنند تا فک پایین جلوتر بیفتد و مجاری هوایی باز بمانند.
۶.۳ جراحی
در موارد شدید یا زمانی که درمانهای دیگر مؤثر نباشند، جراحی ممکن است گزینهای باشد. جراحی ممکن است شامل برداشتن بافت اضافی از گلو یا اصلاح ساختارهای آناتومیک باشد.
۷.تأثیرات آپنه خواب بر زندگی روزمره
آپنه خواب میتواند تأثیرات جدی بر کیفیت زندگی فرد داشته باشد:
- کاهش عملکرد شغلی: خستگی مفرط و کاهش تمرکز میتواند منجر به کاهش کارایی در محل کار شود.
- مشکلات روابط اجتماعی: تحریکپذیری و مشکلات خلق و خو ممکن است بر روابط فرد با خانواده و دوستان تأثیر بگذارد.
- خطر ابتلا به بیماریهای جدی: افراد مبتلا به آپنه خواب در معرض خطر بالاتر بیماریهای قلبی، دیابت و فشار خون بالا هستند.
نتیجهگیری
آپنه خواب یک اختلال جدی است که نیاز به توجه و درمان دارد. شناسایی علائم و مراجعه به پزشک برای تشخیص صحیح بسیار مهم است. با اتخاذ تغییرات مناسب در سبک زندگی و استفاده از درمانهای مؤثر، افراد مبتلا به آپنه خواب میتوانند کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند و از عوارض جدی آن جلوگیری کنند.
کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان را در اینستاگرام دنبال کنید.
جهت اطلاع بیشتر در کانال تلگرام کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان عضو شوید.