نوشته ها
علائم نقص توجه و بیشفعالی، روشهای تشخیص و درمان
نقص توجه و بیشفعالی (ADHD)
نقص توجه و بیشفعالی (Attention Deficit Hyperactivity Disorder یا ADHD) یک اختلال عصبی-تکاملی است که بر توانایی فرد در تمرکز، کنترل رفتار و تنظیم فعالیتهای حرکتی تأثیر میگذارد. این اختلال معمولاً در کودکی تشخیص داده میشود، اما میتواند در بزرگسالی نیز ادامه یابد. در این مقاله از سایت کلینیک مغز و اعصاب اصفهان، به بررسی علائم ADHD در بزرگسالان و کودکان، روشهای تشخیص و گزینههای درمانی خواهیم پرداخت.
۱. علائم ADHD
ADHD به طور کلی به سه زیرگروه تقسیم میشود: نوع نقص توجه، نوع بیشفعالی-تکانشی و نوع ترکیبی. علائم این اختلال در بزرگسالان و کودکان میتواند متفاوت باشد.
الف) علائم در کودکان
- نقص توجه:
- دشواری در تمرکز بر تکالیف و فعالیتها.
- فراموشی در انجام کارهای روزمره (مانند فراموشی در انجام تکالیف مدرسه).
- عدم توجه به جزئیات و اشتباهات بیدقتی.
- مشکل در پیروی از دستورات و تکمیل وظایف.
- بیشفعالی:
- بیقراری و عدم توانایی در نشستن به مدت طولانی.
- پرش از یک فعالیت به فعالیت دیگر بدون توجه به نتیجه.
- صحبت کردن بیش از حد و قطع کردن دیگران.
- تکانشگری:
- تصمیمگیری سریع و بدون فکر کردن به عواقب.
- مشکل در انتظار نوبت خود در فعالیتها یا بازیها.
- ایجاد مشکلات در روابط اجتماعی به دلیل رفتارهای ناگهانی.
ب) علائم در بزرگسالان
- نقص توجه:
- مشکل در تمرکز بر وظایف و فعالیتهای روزمره.
- فراموشی در انجام کارهای مهم، مانند قرارهای ملاقات یا پرداخت قبوض.
- دشواری در سازماندهی فعالیتها و وظایف.
- بیشفعالی:
- احساس بیقراری و عدم توانایی در آرامش گرفتن.
- تمایل به حرکت مداوم، حتی در موقعیتهایی که نیاز به آرامش دارند.
- فعالیت زیاد در زمانهای نامناسب.
- تکانشگری:
- مشکلات در کنترل احساسات و پاسخ به موقعیتها.
- تصمیمگیریهای عجولانه و پرخطر.
- دشواری در مدیریت زمان و برنامهریزی.
۲. روشهای تشخیص ADHD
تشخیص ADHD معمولاً شامل مراحل زیر است:
- تاریخچه پزشکی: پزشک تاریخچه پزشکی و خانوادگی بیمار را بررسی میکند و از والدین یا خود فرد درباره علائم و رفتارها سؤال میکند.
- معاینه بالینی: پزشک ممکن است معاینه فیزیکی انجام دهد تا علل پزشکی احتمالی را رد کند.
- استفاده از پرسشنامهها و مقیاسهای ارزیابی: ابزارهای استانداردی مانند مقیاس ارزیابی ADHD (مثل Conners Rating Scale) میتوانند به جمعآوری اطلاعات در مورد شدت علائم کمک کنند.
- مشاوره با متخصصین: در برخی موارد، مشاوره با روانشناس یا روانپزشک برای ارزیابی دقیقتر و تشخیص صحیح لازم است. این متخصصان میتوانند از آزمونهای خاص و مصاحبههای بالینی استفاده کنند.
۳. درمان ADHD
درمان ADHD معمولاً به ترکیبی از داروها و درمانهای غیر دارویی نیاز دارد.
الف) درمانهای دارویی
- داروهای محرک: این داروها به افزایش سطح دوپامین و نوراپینفرین در مغز کمک میکنند و میتوانند علائم ADHD را کاهش دهند. از جمله این داروها میتوان به متیل فنیدات (Ritalin) و آمفتامینها (Adderall) اشاره کرد.
- داروهای غیرمحرک: این داروها مانند آتوکستین (Strattera) میتوانند به کاهش علائم ADHD کمک کنند و در برخی موارد مورد استفاده قرار میگیرند، به ویژه در بیمارانی که نمیتوانند از داروهای محرک استفاده کنند.
ب) درمانهای غیر دارویی
- رفتار درمانی: این نوع درمان به افراد کمک میکند تا رفتارهای مثبت را تقویت کنند و تکنیکهای مدیریت زمان و سازماندهی را یاد بگیرند.
- آموزش والدین: آموزش والدین درباره ADHD و نحوه مدیریت رفتارهای فرزندان میتواند به بهبود وضعیت کمک کند. این آموزشها میتوانند شامل روشهای تقویت مثبت و مدیریت تنشهای روزمره باشند.
- مشاوره و رواندرمانی: مشاوره فردی یا گروهی میتواند به افراد مبتلا به ADHD کمک کند تا با چالشهای عاطفی و اجتماعی خود کنار بیایند و مهارتهای اجتماعی را یاد بگیرند.
- تغییرات سبک زندگی: ایجاد عادات سالم مانند ورزش منظم، خواب کافی و تغذیه متعادل میتواند به کاهش علائم ADHD کمک کند.
نتیجهگیری
نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) یک اختلال شایع است که میتواند تأثیرات عمیقی بر زندگی فرد داشته باشد. شناسایی دقیق علائم و استفاده از روشهای تشخیصی و درمانی مناسب میتواند به بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا کمک کند. با توجه به اینکه درمان مؤثر معمولاً ترکیبی از داروها و درمانهای غیر دارویی است، توجه به هر دو جنبه در مدیریت این اختلال بسیار مهم است.
کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان را در اینستاگرام دنبال کنید.
جهت اطلاع بیشتر در کانال تلگرام کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان عضو شوید.