نوشته ها
علل حملات پانیک
ترکیبی پیچیده از عوامل ژنتیکی، محیطی و روانی
مقدمه
حملات پانیک (Panic Attacks) نوعی از واکنشهای اضطرابی شدید و ناگهانی هستند که با علائمی نظیر تپش قلب، تنگی نفس، تعریق، لرزش و احساس مرگ قریبالوقوع همراهاند. با وجود اینکه این اختلال بهخوبی در طب روانپزشکی شناخته شده، اما علت دقیق و یگانهای برای آن شناسایی نشده است. بهجای آن، پژوهشها نشان میدهند که ترکیبی از عوامل ژنتیکی، زیستی، محیطی و روانشناختی در بروز حملات پانیک نقش دارند. در این مقاله از سایت کلینیک مغز و اعصاب اصفهان، به بررسی علل حملات پانیک می پردازیم.
۱.عوامل ژنتیکی
نقش وراثت در ابتلا به حملات پانیک
مطالعات خانوادگی و دوقلوها نشان دادهاند که ریسک حملات پانیک در افرادی که یکی از بستگان درجه یک آنها (مانند والدین یا خواهر و برادر) مبتلا به این اختلال هستند، بیشتر است. احتمال ابتلا در دوقلوهای همسان بهطور قابل توجهی بیشتر از دوقلوهای غیرهمسان است، که این موضوع مؤید نقش ژنتیک در پدید آمدن این اختلال است.
ژنهای احتمالی درگیر
برخی پژوهشها نشان دادهاند که ژنهای مرتبط با انتقالدهندههای عصبی مانند سروتونین، دوپامین و نوراپینفرین میتوانند در ایجاد آسیبپذیری نسبت به اضطراب و حملات پانیک مؤثر باشند. اما هنوز هیچ ژن مشخص و یکتایی بهعنوان علت قطعی شناسایی نشده است.
۲.عوامل زیستی و نوروشیمیایی
عدم تعادل انتقالدهندههای عصبی
مغز انسان برای تنظیم حالتهای روحی و واکنشهای اضطرابی، به تعادل در مواد شیمیایی مانند سروتونین، گابا (GABA)، نوراپینفرین و دوپامین نیاز دارد. اختلال در این سیستمها میتواند به افزایش پاسخ استرسی و اضطراب بیش از حد منجر شود، که زمینهساز حملات پانیک است.
ساختارها و عملکرد مغز
برخی اسکنهای مغزی نشان دادهاند که آمیگدالا (amygdala) که مسئول تشخیص خطر و ایجاد پاسخ “جنگ یا گریز” است، در افراد دچار اختلال پانیک بیشفعال یا حساستر از حد نرمال عمل میکند.
۳.عوامل روانی
تجربههای آسیبزا و ضربههای روانی
تجربه رویدادهای آسیبزا بهویژه در دوران کودکی مانند سو استفاده جسمی یا جنسی، طرد والدین، مرگ عزیزان یا فجایع طبیعی، میتواند ساختار ذهنی فرد را نسبت به استرس آسیبپذیر کند. بسیاری از افراد مبتلا به پانیک، در گذشته تجربهای تلخ و شوکآور داشتهاند.
اختلالات همراه روانی
افراد مبتلا به افسردگی، اختلال اضطراب فراگیر (GAD)، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و اختلال وسواس فکری-عملی (OCD)، بیشتر در معرض ابتلا به حملات پانیک هستند.
۴.عوامل محیطی
سبک زندگی و فشارهای روزمره
قرار گرفتن در محیطهای استرسزا مانند کار پرتنش، بحرانهای خانوادگی، یا مشکلات اقتصادی میتواند موجب بروز یا تشدید حملات پانیک شود.
همچنین، مصرف کافئین، مواد محرک مانند آمفتامین یا کوکائین، سیگار، و حتی کمخوابی مزمن میتواند سیستم عصبی را تحریک کرده و به بروز حمله پانیک بینجامد.
یادگیری و شرطیسازی
برخی نظریهها (مانند نظریه رفتاری) بر این باورند که فرد ممکن است یاد بگیرد که شرایط خاصی را با احساس خطر یا اضطراب شدید مرتبط کند. به عنوان مثال، فردی که در آسانسور دچار حمله پانیک شده، ممکن است بهطور شرطی از تمام فضاهای بسته اجتناب کند.
۵.سایر عوامل مؤثر
تغییرات هورمونی
نوسانات هورمونی (مانند آنچه در دوران قاعدگی، بارداری، یا یائسگی دیده میشود) میتواند باعث تغییراتی در خلقوخو و سطح اضطراب شده و در برخی افراد، محرکی برای حمله پانیک باشد.
بیماریهای جسمی
برخی بیماریهای جسمی مانند پرکاری تیروئید، هیپوگلیسمی (افت قند خون)، یا اختلالات قلبی میتوانند علائمی مشابه حملات پانیک ایجاد کنند یا خود باعث تحریک سیستم اضطراب شوند.
جمعبندی
در نهایت، میتوان گفت که حملات پانیک نتیجه تعامل پیچیدهای از عوامل مختلف هستند و نمیتوان تنها یک علت را برای آن برشمرد. فردی ممکن است به دلیل پیشزمینه ژنتیکی و تجربههای پرتنش دوران کودکی دچار این اختلال شود، در حالی که فرد دیگری در نتیجه مصرف زیاد کافئین یا شرایط استرسزای شغلی به آن مبتلا گردد.
کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان را در اینستاگرام دنبال کنید.
جهت اطلاع بیشتر در کانال تلگرام کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان عضو شوید.