نوشته ها
تشخیص حملات پانیک
فرآیندی جامع برای شناسایی یکی از چالشبرانگیزترین اختلالات اضطرابی
مقدمه
حملات پانیک (Panic Attacks) یکی از اختلالات رایج روانی است که با ظهور ناگهانی اضطراب شدید، تپش قلب، تعریق، احساس خفگی، لرزش و ترس از مرگ یا دیوانگی همراه است. این حملات ممکن است برای فرد بسیار واقعی و وحشتانگیز باشد و حتی باعث مراجعه مکرر به اورژانس شود. با این حال، برای تشخیص دقیق این اختلال، مراجعه به متخصصان بهداشت روانی از جمله روانپزشکان یا روانشناسان امری ضروری است. تشخیص صحیح به افراد این امکان را میدهد که مسیر درمان مناسب را آغاز کنند و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند. در این مقاله از سایت کلینیک مغز و اعصاب اصفهان، به بررسی تشخیص حملات پانیک پرداخته می شود.
۱.اهمیت تشخیص صحیح
تشخیص نادرست حملات پانیک ممکن است منجر به درمانهای ناکارآمد و حتی بدتر شدن علائم شود. بسیاری از افراد علائم حمله پانیک را با بیماریهای قلبی یا ریوی اشتباه میگیرند و همین موضوع تأخیر در تشخیص را بهدنبال دارد. بنابراین، یک ارزیابی دقیق بالینی و روانشناختی توسط متخصص اهمیت حیاتی دارد.
۲.نقش روانپزشک و روانشناس در فرآیند تشخیص
روانپزشک بهعنوان پزشکی متخصص در حوزه سلامت روان میتواند با بهرهگیری از دارو، آزمایشهای بالینی و مصاحبههای روانپزشکی به تشخیص و درمان بپردازد.
روانشناس نیز از ابزارهای تخصصی مانند آزمونهای روانشناختی، پرسشنامهها و جلسات درمانی برای تشخیص دقیق استفاده میکند.
هر دو متخصص، با تکیه بر راهنماهای تشخیصی معتبر مانند DSM-5 (راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی) به بررسی و ارزیابی کامل علائم میپردازند.
۳.مراحل تشخیص حملات پانیک
الف) معاینه فیزیکی و آزمایشهای اولیه
نخستین گام در تشخیص، رد علل فیزیکی احتمالی برای علائمی مانند تپش قلب، تنگی نفس و سرگیجه است. پزشک ممکن است آزمایشهایی مانند موارد زیر را تجویز کند:
نوار قلب (ECG)
آزمایش خون برای بررسی عملکرد تیروئید
بررسی قند خون و فشار خون
آزمایش مصرف دارو یا مواد مخدر
هدف این معاینه، اطمینان از این است که علائم ناشی از یک بیماری جسمی جدی نیستند.
ب) بررسی سابقه پزشکی و خانوادگی
بررسی سابقه سلامت روانی فرد و خانواده نقش مهمی در تشخیص ایفا میکند. از جمله:
سابقه ابتلا به افسردگی، اضطراب یا دیگر اختلالات روانی
تجربه وقایع استرسزا یا آسیبهای روانی در گذشته
سوابق خانوادگی اختلالات روانی
عادات مصرف مواد، دارو یا محرکهایی مانند کافئین
این اطلاعات به متخصص کمک میکند تا ریشههای روانشناختی و محیطی حملات پانیک را بهتر بشناسد.
پ) ارزیابی روانشناختی و مصاحبه بالینی
این مرحله شامل گفتوگوهای عمیق و تخصصی با بیمار است که به تحلیل موارد زیر میپردازد:
توصیف دقیق حملات (زمان شروع، شدت، تکرار، موقعیت بروز)
علائم جسمی و روانی مرتبط
محرکها و عوامل تشدیدکننده
تأثیر حملات بر زندگی روزمره، کار و روابط اجتماعی
از پرسشنامههای استاندارد نیز ممکن است استفاده شود، مانند:
Panic Disorder Severity Scale (PDSS)
Beck Anxiety Inventory (BAI)
Generalized Anxiety Disorder Scale (GAD-7)
۴.معیارهای تشخیص اختلال پانیک بر اساس DSM-5
بر اساس راهنمای تشخیصی DSM-5، برای تشخیص “اختلال پانیک”، شرایط زیر باید وجود داشته باشد:
تجربه حداقل دو حمله پانیک غیرمنتظره.
بهدنبال حملات، نگرانی مداوم بهمدت حداقل یک ماه درباره وقوع حملات بعدی یا پیامدهای آن.
تغییرات رفتاری قابلتوجه مانند اجتناب از موقعیتهای خاص.
حملات نباید ناشی از مصرف مواد یا بیماریهای جسمی باشند.
حملات نباید بهتر با اختلال روانی دیگر مانند فوبیای اجتماعی یا اختلال وسواس توضیح داده شوند.
۵.افتراق تشخیصی از سایر اختلالات روانی و جسمی
تشخیص صحیح مستلزم تمایز حملات پانیک از سایر اختلالات است که علائم مشابه دارند:
بیماریهای قلبی یا ریوی
پرکاری تیروئید
اختلال اضطراب فراگیر (GAD)
اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
فوبیاها یا اختلال وسواس فکری-عملی (OCD)
متخصص باید با دقت این اختلالات را بررسی و تفکیک کند.
۶.ابزارهای تکمیلی در فرآیند تشخیص
برای افزایش دقت تشخیص، گاهی از ابزارهای زیر نیز استفاده میشود:
آزمایشهای نوروفیزیولوژیک مانند EEG (برای رد صرع)
پایش رفتاری در زندگی روزمره (بهویژه با اپلیکیشنها یا دفترچه علائم)
مصاحبه با اعضای خانواده برای دریافت اطلاعات دقیقتر درباره رفتارهای فرد
نتیجهگیری
تشخیص حملات پانیک، فرآیندی چندمرحلهای، دقیق و حساس است که نیاز به تخصص روانی و آشنایی با جنبههای جسمی و روانشناختی دارد. همکاری نزدیک بین فرد و متخصص، ارزیابی علائم، رد اختلالات فیزیکی و استفاده از راهنماهای تشخیصی مانند DSM-5 از ارکان این فرآیند هستند. تشخیص درست، مسیر درمانی مؤثری را فراهم میسازد و میتواند تأثیرات عمیقی در کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی فرد داشته باشد.
کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان را در اینستاگرام دنبال کنید.
جهت اطلاع بیشتر در کانال تلگرام کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان عضو شوید.