نوشته ها
درمان حملات پانیک
ترکیبی از رواندرمانی و دارودرمانی برای بازیابی آرامش ذهنی
مقدمه
حملات پانیک یکی از ناتوانکنندهترین اختلالات اضطرابی است که میتواند به شکل ناگهانی و شدید رخ دهد. افراد مبتلا به این اختلال اغلب احساس بیپناهی، ترس از مرگ یا از دست دادن کنترل را تجربه میکنند. خوشبختانه، درمانهای مؤثر متعددی برای مقابله با این اختلال وجود دارد که به افراد کمک میکند زندگی سالمتری را تجربه کنند. در این مقاله از سایت کلینیک مغز و اعصاب اصفهان، با جزئیات کامل به بررسی درمانهای روانشناختی و دارویی حملات پانیک میپردازیم.
۱.رویکرد جامع درمانی: ترکیب رواندرمانی و دارودرمانی
برای دستیابی به بهترین نتایج درمانی، معمولاً از ترکیبی از درمانهای روانشناختی (مانند CBT) و دارودرمانی استفاده میشود. این رویکرد دوجانبه نهتنها علائم حملات پانیک را کاهش میدهد، بلکه به پیشگیری از عود مجدد آنها کمک میکند.
۲.درمان شناختی رفتاری (CBT): سنگبنای درمان روانشناختی
CBT (Cognitive Behavioral Therapy) مؤثرترین روش رواندرمانی برای درمان حملات پانیک محسوب میشود. این درمان شامل اجزای زیر است:
الف) شناسایی افکار منفی و فاجعهآمیز
در CBT، درمانگر به بیمار کمک میکند تا افکاری مانند «اگر نفس کم بیارم، میمیرم» یا «اگه قلبم تند بزنه یعنی حمله قلبی دارم» را شناسایی کرده و آنها را به چالش بکشد.
ب) بازسازی شناختی
هدف این بخش، جایگزینی افکار غیرمنطقی با افکار واقعگرایانه و منطقیتر است. بیمار یاد میگیرد که بسیاری از علائم فیزیکی حمله پانیک تهدیدآمیز نیستند.
پ) مواجههدرمانی (Exposure Therapy)
در این تکنیک، فرد بهتدریج با موقعیتهایی که از آنها میترسد (مانند حضور در جمع، فضاهای بسته، یا سوار شدن بر اتوبوس) مواجه میشود تا حساسیت نسبت به آنها کاهش یابد.
ت) آموزش تنفس و آرامسازی
CBT شامل تمرینهایی برای تنفس دیافراگمی، مدیتیشن و تمرین آرامسازی عضلات است که به کنترل واکنشهای جسمی در هنگام بروز حمله کمک میکنند.
۳.سایر رویکردهای رواندرمانی مکمل
اگرچه CBT روش اصلی است، اما سایر درمانها نیز میتوانند مفید باشند:
درمان مبتنی بر ذهنآگاهی (MBCT): آموزش حضور در لحظه بدون قضاوت، کاهش افکار مزاحم و استرسزا.
درمان بینفردی (IPT): تمرکز بر روابط بینفردی و تأثیر آنها بر اضطراب.
رواندرمانی پویشی: بررسی ریشههای روانی و تعارضهای ناخودآگاه مرتبط با حملات.
۴.دارودرمانی: تنظیم بیوشیمی مغز
در کنار رواندرمانی، دارودرمانی نقش مهمی در کنترل حملات پانیک دارد. داروها معمولاً بهمنظور تنظیم انتقالدهندههای عصبی مغز تجویز میشوند.
الف) مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs)
این گروه از داروها گزینه اول درمانی محسوب میشوند:
نمونهها: فلوکستین (Prozac)، سرترالین (Zoloft)، پاروکستین (Paxil)، سیتالوپرام (Celexa)
ویژگیها:
شروع اثر: ۲ تا ۶ هفته
عوارض اولیه: تهوع، اضطراب اولیه، بیخوابی (که معمولاً گذرا هستند)
مزیت: اثربخشی بالا، ایمنی طولانیمدت
ب) بنزودیازپینها
داروهایی با اثر سریع برای کنترل فوری حملات:
نمونهها: آلپرازولام (Xanax)، کلونازپام (Klonopin)، دیازپام (Valium)
ویژگیها:
شروع اثر سریع (در عرض چند دقیقه)
مناسب برای درمان کوتاهمدت یا موارد شدید
عیب: خطر وابستگی، خوابآلودگی، کاهش تمرکز
پ) داروهای ضد افسردگی دیگر
گاهی از داروهای دیگر مانند SNRIs (دولوکستین، ونلافاکسین) یا تریسیکلیکها (مثل ایمیپرامین) استفاده میشود، بهویژه در بیمارانی که به SSRIs پاسخ نمیدهند.
۵.درمانهای مکمل و سبک زندگی
در کنار درمانهای اصلی، راهکارهای زیر نیز توصیه میشوند:
الف) ورزش منظم
فعالیتهایی مانند پیادهروی، دویدن، یوگا یا شنا باعث ترشح اندورفین میشوند و استرس را کاهش میدهند.
ب) تغذیه سالم
پرهیز از مصرف زیاد کافئین، قند و غذاهای فرآوریشده در کاهش تحریکپذیری سیستم عصبی مؤثر است.
پ) خواب کافی
کمخوابی میتواند حملات پانیک را تشدید کند. تنظیم برنامه خواب از اهمیت بالایی برخوردار است.
ت) گروههای حمایتی
مشارکت در گروههای درمانی یا ارتباط با افراد دارای تجربیات مشابه میتواند احساس تنهایی را کاهش دهد.
۶.پیشگیری از عود و پیگیری درمانی
درمان حملات پانیک نیاز به پیگیری منظم با رواندرمانگر یا روانپزشک دارد. همچنین، در صورت قطع دارو، این کار باید تدریجی و تحت نظر پزشک انجام شود تا از عوارض یا عود مجدد حملات جلوگیری گردد.
نتیجهگیری
درمان حملات پانیک ترکیبی از رواندرمانی مؤثر مانند CBT و دارودرمانی هدفمند است. با همکاری نزدیک بین فرد و تیم درمان، امکان کاهش علائم، کنترل حملات و بهبود کیفیت زندگی بهطور قابلتوجهی افزایش مییابد. درمان زودهنگام و جامع، کلید اصلی برای غلبه بر این اختلال اضطرابی است.
کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان را در اینستاگرام دنبال کنید.
جهت اطلاع بیشتر در کانال تلگرام کلینیک مغز و اعصاب نورون اصفهان عضو شوید.